Doğru beslen İyi beslenmek diyabet ve kalp için koruyucudur.

Tansiyonu ve kolesterolü yüksek seyreden diyabet hastalarının yememesi gerekenler o kadar çok olabilir ki; hangi yiyeceğin tüketileceğine karar vermek bazen çok zor olabilir.

Diyabet hastaları; yediklerine dikkat etmeli, öğün atlamamalı, kan şekerlerini protein ve yağdan çok karbonhidratların yükselttiğini bilmelidirler. Bu bilgiler size de tanıdık gelmiyor mu? Kan şekerini kontrol altında tutmaya karar verince, karbonhidratlı yiyeceklerden olabildiğince kaçınırsınız. Kahvaltıda ekmeği tüketmeyip, peynir, yumurta gibi yiyecekleri tercih edersiniz. Öğle ve akşam yemeklerinde işler daha da zorlaşıp pilav, ekmek, makarna gibi yiyecekleri hiç tüketmeyip, doymak için daha çok et ile birlikte sebze, salata, yoğurt gibi seçimler yaparsınız. Böylece sağlığınız için en iyi seçimleri yapmış olduğunuzu düşünürsünüz. Oysa kan şekeri artışının, kolesterolü yükselttiğini ve bu nedenle beslenme düzeninin kalp krizi riskini artırdığını öğrenseniz şaşırırsınız değil mi? Peki o halde bu iki sağlık sorunu için nasıl bir beslenme programına ihtiyacınız var? Kan şekeri için karbonhidratları, kalp için de tuz ve yağları azaltmak gerekiyorsa geriye ne kaldı?

Hem diyabet hem kalp
Bu durumla karşı karşıya bulunanların sayısı bir hayli çoktur. Kalp hastalıkları, diyabet hastalığının en yaygın komplikasyonlarından biridir ve diyabet hastalarının kalp krizi ve kalp hastalığı geçirme riskleri, diyabet hastası olmayanlara göre 2 ile 4 kat daha fazladır. Diyabet hastalığı kan şekeri düzeylerine göre tanımlandığı için, hastaların çoğu tansiyon ve kolesterol düzeylerinden çok, kan şekeri düzeylerini dengede tutmaya çalışırlar. Sağlıklı bir vücuda sahip olmak için sağlıklı beslenme gerekmektedir ancak diyabet ve kalp hastalarının çoğu, yiyecek seçimlerinde tedirgin ve gergin olurlar. Acıbadem Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünden Yrd. Doç. Dr. Aylin Hasbay Büyükkaragöz bu konuda, mutlaka uzman olan diyetisyenlere başvurmanızı öneriyor. Büyükkaragöz, “Diyetisyenlerin, bu gibi birden çok hastalık durumunda neler yapılması gerektiğini, uygun beslenme düzenini ve sevilen yiyeceklerin hangi miktarlarda ve hangi yiyeceklerle birlikte tüketilebileceğini bilen ve uygulama konusunda pratik ve sağlıklı öneriler verebilen birer sağlık çalışanı olduğunu belirtiyor. Büyükkaragöz ayrıca: “Beslenmede önemli olan konu porsiyon miktarları ve özellikle sınırların aşılmaması gerektiğidir. Diyabet ve kalp sorunları ile baş ederken öncelikli hedef kan şekerinin dengelenmesi, ardından kalp hastalıklarından korunmak için yağların, kolesterolün ve tuzun nasıl azaltılabileceği konusunun öğrenilmesidir. Ayrıca sağlıkla ilgili endişelerimizi gidermeye çalışırken, yediklerimizin tadına varmak için, neleri yememeniz gerektiğine değil, neleri yiyebileceğiniz konusuna odaklanmak gerekir.”

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-2

Severek ve rahatlıkla tüketebileceğiniz gıdalar
Diyabet ve kalp hastalıklarında sağlıklı beslenmek için kesinlikle yasak olan bir yiyecek yok. Sadece bazılarını daha çok bazılarını da az tüketmeniz gerekmekte. Hangi gıdaları sevip hangilerini sınırlayacağınızı bilerek her iki sağlık durumunu da başarıyla yönetebilirsiniz.

Sebze ve meyveler:
Günde en az 5 porsiyon veya 2 buçuk bardak kadar sebze ve meyve tüketmek, kalp krizi ve felç riskinin azaltılmasına yardımcı oluyor. Meyve ve sebzeler lif, A, C gibi vitaminleri, tansiyonu düşürmeyi sağlayan potasyumu ve sağlık güçlendirici fitokimyasalları içeriyor. Amerikan Diyabet Eğitimcileri Derneği Sözcüsü Dr. Melissa Joy Robbins “Yeterli karbonhidrat ölçüsünü bildikten sonra, meyve yemekten korkulmaması gerekir.” diyor.

Kurubaklagiller:
Fasulye, nohut, mercimek gibi kurubaklagiller zengin lif, potasyum, magnezyum, folat ve fitokimyasal içeriyor. Tansiyonun dengelenmesi, kalp hastalığı riskinin azaltılması ve kan şekeri ile insülinin dengelenmesinde kurubaklagiller çok etkili.

Fındık ve ceviz:
Fındık ve cevizin total ve LDL (kötü) kolesterolü düşürdüğü ve kan damar fonksiyonlarını iyileştirdiği belirtiliyor.

Yulaf ve arpa:
Her iki tam tahıl da, kandaki kolesterol düzeyini düşüren ve insülin etkisini iyileştiren beta-glukan adlı bir lif içeriyor. Düşük Kolesterol adlı kitabın yazarı Dr. Janet Brill “Beta-glukan adeta bir sünger gibi kolesterolü ve bağırsaktaki safrayı emer ve boşaltır. Bu durum karaciğerin kan dolaşımından daha çok LDL kolesterolü azaltarak, düzeyinin önemli ölçüde düşmesine yardımcı olmaktadır.” diyor.

Çay:
Siyah, yeşil, karışık ve beyaz çaylar sağlığa yararlı bir fitokimyasal sınıfı olan flavonoidleri içeriyor. Çalışmalar çay içmenin kalp krizi ve inmeyi yani felci önleme ve tansiyonu düşürmede etkili olabileceğini gösteriyor. Çayın, şişelenmiş hazır çaylar yerine demlenerek tüketilmesi de bu etki açısından tercih edilmeli.
Balık: Amerikan Kalp Derneği haftada en az iki kez, kalbi koruyan omega 3 yağ asidi içeren yağlı balıkları tüketmemizi öneriyor. Somon, uskumru, ringa, göl alabalığı, sardalye ve ton balığı yağlı balıklar olarak tanımlanıyor.

Yüksek tansiyon
Tansiyonunuz yüksek ise, sodyumu kısıtlamak gerekiyor. Amerikan Diyabet Derneği, günlük maksimum alınması gereken sodyum miktarını 2300 mg. olarak belirtirken, bu değer Türkiye Beslenme Rehberine göre 2400 mg. Dışarıda yeme alışkanlığı fazla olan bireylerde, sodyumun yüzde 75 gibi büyük bir kısmı restoran ve hazır yiyeceklerden sağlanıyor. Evde yemek pişiyor ise tüketilen sodyum miktarını azaltmak kolayca mümkün, satın alınan yiyeceklerin etiketlerini dikkatle okumak ise sodyum miktarını azaltmak için mutlaka gerekli. Sodyum kan basıncının yükselmesine neden olurken, potasyum içeren gıdalar ise düşmesini sağlıyor. Bu nedenle meyve ve sebze gibi potasyumdan zengin yiyecekler tansiyon düzenlenmesinde çok etkili.

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-3

Dikkatli ve kısıtlı tüketmemiz gereken gıdalar
Yağlı ve kırmızı etler:
Kırmızı etlerde ve kümes hayvanlarının derisinde yüksek oranda sağlıksız doymuş yağ ve kolesterol bulunuyor. Üstelik kırmızı et, yağsız da olsa kalp sağlığı açısından riskli olarak değerlendiriliyor.

Tereyağı:
Bir yemek kaşığı tereyağı 7 gram doymamış yağ içeriyor. Yemekleri kanola yağı, zeytinyağı ve diğer bitkisel yağlarla pişirmek, kalp sağlığı açısından daha iyi birer seçenek olarak karşımıza çıkıyor.

Tam yağlı süt ürünleri:
Süt ürünlerinde doymuş yağ ve kolesterol bulunuyor. Az yağlı ve yağsız süt ürünleri, yoğurt ve peynir tercih edilmeli.

Şeker katkısı:
Meyve ve sütte bulunan doğal şekerler dışındaki tüm şekerler, kısıtlı yenilecekler listesinde yer alıyor. Ekstra şeker fazladan kalori ve kan şekerini yükselten karbonhidrat demek. Gıdalardaki ek şeker ve şurupları görmek için etiketleri dikkatlice okumak gerekiyor. Şekerle birlikte etiketlerde görülen sakkaroz, mısır şurubu, kahverengi pirinç şurubu, bal, pekmez, ham şeker ve konsantre meyve sularından da kaçınmak gerekiyor.

Kötü kolesterol
Kolesterol ve kan yağlarındaki artışla mücadelede tüketilen yağın türü, tüketim miktarından daha önemli. Aylin Hasbay Büyükkaragöz; özellikle doymuş ve trans yağların kalp hastalıkları riskini artıran kötü kolesterol olarak da bilinen LDL kolesterolünü artırdığı, doymamış yağların ise azalttığını belirtiyor ve ekliyor: “Trans yağlar bitkisel yağların hidrojenlendirilmesi ile oluşan yağlardır ve birçok yiyecekte bulunmakta olup yiyeceklerin etiketlerinde belirtilmektedir. Hem trans yağları hem de doymuş yağları beslenmemizde azaltmamız gerekli; katı yağlarla birlikte, iç yağ, krema, mayonez, kızartmalar, işlenmiş gıdaları da azaltırken, fındık, fıstık, ceviz, badem gibi yağlı tohumları, zeytinyağı, ve kanola yağını ve özellikle de yağlı balıkları tüketmemiz kalp hastalıklarından korunmada etkili.” Kilo fazlalığınız var ise, birkaç kilo vermek bile, çok fazla ilaç kullanmadan kan şekeri, tansiyon ve kolesterol düzeyinizi düzenlemeye yardımcı oluyor. Kilo vermek için porsiyon miktarlarını azaltmak, küçük tabaklar, küçük kaseler kullanıp; yiyeceğin yanında hacimce doymamızı sağlayıp çok fazla kalori almamızı engelleyen salata, haşlama sebze gibi yiyeceklerle, farklı baharatları kullanmak hem yediklerinizin tadına varmanızı hem de fazla kalori almanızı engelliyor.

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-4

Diyabet ve kalbiniz için günlük yemek planı
Kahvaltı
(371 kalori, 44.8 gram karbonhidrat) • 1 bardak çilek (150 gram), 50 gram (5 yemek kaşığı) kahvaltı gevreği (müsli), ½ bardak yağsız süt (100 ml), 2 yemek kaşığı ceviz (40 gram)
• Çay veya kahve

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-5

Öğle yemeği
(600 kalori, 72.6 gram karbonhidrat) • 1 porsiyon (8 yemek kaşığı) kuru fasulye
• 6 yemek kaşığı bulgur pilavı
• 1 kase yarım yağlı yoğurt (210 gram)

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-6

Akşam yemeği
(712 kalori, 34 gram karbonhidrat) • 180 g fırında pişirilmiş somon balığı
• 4 yemek kaşığı zeytinyağında sotelenmiş sarımsaklı ıspanak
• Bir tabak salata (1 bardak yeşillik, 1 bardak doğranmış domates, biber,1 yemek kaşığı karabuğday, 1 yemek kaşığı zeytinyağı, 1 yemek kaşığı balzamik sirke ve limon suyu)
• 1 dilim tam buğday ekmeği (25 gram)

dogru-beslen-iyi-beslenmek-diyabet-ve-kalp-icin-koruyucudur-7

Ara öğün
(172 kalori, 26 gram karbonhidrat)
• 1 elma
• 2 tatlı kaşığı şekersiz fıstık ezmesi
• Yeşil çay

 

DIABETIC LIVING DERGİSİ SONBAHAR/KIŞ 2015

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.