Okullarda Diyabet

Aileleriyle birlikteyken kontrollü ve denetimli bir hayat süren diyabetli çocuklar okul çağına geldiklerinde bu denetimden uzaklaşma, arkadaşlarından özenme, kantinlerdeki yanlış beslenme seçenekleri ile zorluklar yaşamaya başlayabiliyor.

Diyabet, genelde yetişkin hastalığı olarak biliniyor ama günümüzde sadece yetişkinlerde değil, çocuklarda da sıklıkla karşımıza çıkıyor. Doğumdan sonra ilk 6 aylık dönemde bile ortaya çıkan diyabetle yaşam çocuklarda yetişkinlere göre biraz daha zor olabiliyor. Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Dr. Belma Haliloğlu okula başlayan diyabetli çocukların yaşadıkları sorunlarla ilgili sorularımızı şöyle yanıtlıyor:

1. Çocuklarda diyabet hangi yaş itibari ile görülür?
Yeni doğan döneminden çocukluk yaş grubunun tamamlandığı 18 yaşına kadar her yaş grubunda görülebilir. Ancak yaş grubuna göre diyabetin tipi de değişkenlik gösterebilmektedir.

2. Nasıl anlaşılır?
İştahın artması ve çok yemek yenmesine rağmen kilo kaybının olması, çok su içme ve çok idrara çıkma en belirgin bulgular. Daha önce gece uykusundan uyanıp su içme ve idrara çıkma öyküsü olmayan bir çocukta bu şikayetlerin başlaması en tipik şikayettir. Bu dönemde tanı almayan çocuklarda hızlı nefes alıp verme, ağızda çürük elma kokusu, karın ağrısı, bulantıkusma ve komaya kadar ilerleyebilen ağır bir tablo gelişebiliyor.

3. Çocuklarımızın diyabetle yaşamaya alışması nasıl sağlanır?
Özellikle okula giden çocuklar için ne gibi önlemler alınabilir? Tanı anı hem çocuk hem de aile için oldukça travmatik bir dönem ve bunu atlatabilmenin en önemli yolu diyabeti bir hastalıktan daha çok hayatın normal bir parçası olarak görmek. Burada ailenin yaklaşımı çok önemli, anne-baba bu durumu ne kadar çabuk normalleştirirse çocuklar da o kadar hızlı adapte oluyor. Diyabetin hayatını kısıtlamayacağını ve planladığı hayatına aynen devam edebileceğini bilmek çok önemli. Ayrıca yemek konusunda asla yasak olmadığını sadece düzenli ve belirli miktarlarda beslenmesi gerektiğini çocuğun kavraması gerekiyor.

4. Okul kantininden beslenmeye özenme nasıl engellenir?
Diyabetli çocuklar için sakınılması gereken ürünler zaten diğer çocuklar için de uygun değil ve okul kantinlerinde olmamalı. Ailenin işbirliği de şart yani evde tüm aile bireylerinin zararlı ve sağlıksız ürünleri terk etmesi gerekiyor. Kısacası çocuğa verilen teorik bilgi ile pratik uygulama çelişmemeli. Çocuk doğruyu ve yanlışı kavradığında zaten özenme işi halledilmiş oluyor.

5. Yemek saatlerindeki değişiklikler, şeker seviyelerinde ciddi sorunlar yaratır mı?
Diyabetli çocukların beslenme saatlerini kendi rutin hayatlarına adapte etmesi gerekiyor. Mesela, hafta sonu geç kalkmak istiyorsa veya akşam yemeğini geç yemek istiyorsa insülini ve öğün saatini kaydırabiliyorlar ama bunun öğün atlanmadan yapılması gerekiyor. Eğer bu gecikme istem dışı ise yemek saatine kadar biraz karbonhidrat içermeyen besinler tüketebilmekle beraber çok fazla gecikmeden de kaçınıyoruz. Bu kurallara uyarsak istenmeyen durumlar da görmüyoruz. Ama tabii uzun gecikmeler olduğunda veya ek şikayetler varlığında kan şekeri kontrolü gerekiyor.

6. Erken yaşta onlara öğretmemiz gereken kritik bilgiler nedir?
Biz diyabetli çocuklarımıza ilk günden itibaren şunu öğretiyoruz: Diyabet hastalık değil, diyabet senin yeni arkadaşın. En önemli öğreti ‘normalleştirme’. Bunun dışında hipoglisemi (şeker düşüklüğü) ve hiperglisemi (şeker yüksekliği) durumlarında ne yapması gerektiğini eğer yaşı uygunsa her çocuğun öğrenmesini istiyoruz.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.