Diyabet ve kanser ilişkisi

Diyabet bazı kanser türlerini tetikliyor olabilir mi? Sağlığınızı korumak için alınması gereken önlemleri hemen öğrenmelisiniz.

Son yıllarda diyabetle kanserin etkileşim içinde olduğuna dair pek çok çalışma ve bilgi mevcut. Bu konuda henüz açıklığa kavuşmamış sorular olsa da uzmanlar günümüzde kanser riskini azaltabilecek birkaç önlemin bulunduğunu vurguluyor. Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız Amerikan Hastanesi Medikal Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Nil Molinas Mandel ve Dr. Metin Kanıtez kanser hastalarının yüzde 8 – 18 kadarının aynı zamanda diyabetli olduğunu belirtiyor: “Bu hastaların çoğu, kanser tanısı aldıklarında diyabetik olduklarını bilmekteyken, diğer az bir kısmı diyabetli olduklarını kanser tanısı aldıktan sonra veyauygulanan kanser tedavileri sırasında keşfederler. Diyabet ile bazı kanser türleri arasında ilginç bir bağlantı bulunmaktadır. Tip 1 diyabete, serviks (rahim ağzı) ve mide kanseri hastalarında daha sık rastlanır. Tip 2 diyabet ise meme, endometriyum (rahim), pankreas, karaciğer, böbrek ve kolon kanseri ile birlikte görülür. Kanserin ve kanser tedavilerinin, metabolik değişikliklere yol açarak, diyabet semptomlarını bozabileceğini akılda tutmak gerekir.

Ayrıca kan şekerindeki aşırı yükselmeler de, bağışıklık sistemini etkileyerek kanser tedavisinde aksamalara yol açabilir, enfeksiyon riskini arttırabilir. Kanser tedavisi sırasında, kan şekerinin uygun şekilde düzenlenmesi, daha da büyük bir önem kazanmaktadır. Diyabet ve kanser arasındaki ilişkinin altında yatan çeşitli sebepleri sıralayacak olursak, aşırı beslenme ilk olarak yağ dokusunda enflamasyonu tetikler. Yağ dokusu hücreleri bu durumdan ilk etkilenen hücreler olarak, hormon sentezinde artışı, sitokin olarak adlandırılan hücre uyarıcılarında artışı, hücre bölünmesini ve doku damarlanmasına yol açan leptin düzeyinde artışı, adiponektin düzeyinin azalmasını, östrojen, testosteron ve insülin düzeylerinde artışı, insülin direnci, insülin benzeri büyüme faktör ve reseptörlerinde artış gibi 50’den fazla molekülün artışını, oksidatif stresinhızlanmasını tetiklediği ve bu sürecin kanser oluşumuna yol açtığı bilinmektedir. Obezite ve diyabet ile ilişkili kanser türleri arasında yemek borusu kanseri, kalın bağırsak kanseri, pankreas kanseri, meme kanseri, rahim kanseri, böbrek ve karaciğer kanserleri en başta gelmektedir.”

diyabet-ve-kanser-2

Alarmı kurun

Uzmanlarımız özellikle Tip 2 diyabet ve obezite arasındaki bağlantıya dikkat çekiyor: “Değişik epidemiyolojik araştırmalar, giderek artan kanser oluşma ve görülme oranı ile, özellikle Tip 2 diyabet ve obezite arasında bir bağlantı bulunduğunu göstermektedir. Diyabet, yeryüzünde en sık görülen endokrin hastalıktır. Obezite de, Tip 2 diyabetin ortaya çıkmasında anahtar bir rol oynamaktadır. Ne yazık ki obezite görülme oranı giderek artmaktadır. Bunlara ek olarak dünyanın tüm ülkelerinde giderek artış gösteren kanser, kalp ve damar hastalıklarının ardından en sık ikinci ölüm nedeni olarak ciddi bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Diyabete bağlı ölümler, dünya genelinde 12. sırada yer almaktadır. Diyabet ile kanser ilişkisini araştıran çalışmalar oldukça eskiye dayanmaktadır. Bu çalışmalardan oluşturulan metaanaliz sonuçlarına göre, diyabet ve akciğer kanseri arasında bir bağlantı gösterilememiş olmakla beraber, sindirim sistemi ile karaciğer ve pankreas kanserleri görülme oranının diyabetle birlikteliği dikkatleri çekmiştir. Halen çok kesin olmasa da bu iki önemli hastalık arasında bağlantılar bulunduğunu gösteren ipuçları saptanmıştır.”

Yüksek insülin düzeyleri

Obezitenin günümüzde en sık rastlanan kanser nedeni olarak, sigaradan sonra ikinci sırada olduğunun altını çizen uzmanlarımız obezite sıklığının artmasına bağlı olarak, önümüzdeki yıllarda en sık kanser nedeni olarak obezitenin karşımıza çıkacağının tahmin edildiğini söylüyorlar: “Diyabet ve obezite birlikteliği düşünüldüğünde, hem obezitenin hem de diyabet hastalığının ayrı ayrı kanseri tetikledikleri bilinmektedir. Tip 2 diyabet hastalarında görülen insülin direncinin ve buna bağlı olarak gelişen yüksek insülin düzeylerinin, tümör gelişiminde önemli rolü olduğu gösterilmiştir. Bunun yanı sıra Tip 1 diyabetli hastalarda obezite olmaksızın artmış kanser insidansı, çeşitli çalışmalarda ortaya konmuştur. Ancak obezitenin yanı sıra hastalar, sigara kullanan ve kullanmayanlar olarak ayrı ele alınmalıdır.”

Diyabet bağlantılı kanserler

Diyabet hastalarında görülme sıklığı yüksek olan kanser türleri şunlar:
Tip 1 diyabet

• Serviks (rahim ağzı)
• Mide kanseri

Tip 2 diyabet

• Meme
• Endometriyum (rahim)
• Pankreas
• Karaciğer
• Böbrek
• Kolon kanseri

Taramalar

Unutmayın, erken tanı ve tedavi kansere karşı en güçlü savunmadır. Doktorlarınızın aile geçmişinizle birlikte sizdeki kanser risk faktörlerini takip ettiklerinden emin olmalısınız. Hangi yaşta hangi kanser taramalarını ve ne sıklıkta yaptırmanız gerektiğini belirleyin ve takibi elden bırakmayın.

diyabet-ve-kanser-3Önleyici adımlar

Diyabetle yaşamın dikkat, özen, düzenli yaşam ve aktivite gerektiren bir konu olduğu konusunda uzmanların fikir birliğinde olduğunu artık çok iyi biliyoruz.

1. Tarama, takip

Diyabetli hastalarda iyi bilinen kalp krizi, felç, görme bozukluğu, böbrek yetmezliği gibi komplikasyonların yanı sıra artmış kanser riski de söz konusu. “Diyabet hastalarında, kanser hastalığının erken dönemde tespiti için normal insanlardan farklı bir tarama ve takip programı önerilmemiştir.” diyen Mandel; “Ne var ki bu konuda yapılan çalışmalarda diyabetik hastaların meme kanseri taramasında kullanılan mamografi görüntülemesinin normal insanlara göre daha az sıklıkta yaptırdığı benzer şekilde rahim ağızı kanser taramasını da daha az yaptırdıkları gösterilmiştir. Diyabetik komplikasyonlar arasında olan sindirim sistemi rahatsızlıklarından ötürü mide ve kalın bağırsak taramalarının ise daha fazla yapıldığı yine aynı çalışmada ortaya konmuştur. 2010 yılı ADA –ACS (Amerikan Diyabet Cemiyeti) raporunda diyabet hastaları için kendi yaş grubundaki normal insanlar için geçerli kanser taramalarına girmeleri önerilmiş olup bu öneri halen geçerliliğini korumaktadır.” diye ekliyor.

2. Kan şekeri kontrolü

Diyabet ve kansere karşı kan şekeri düzeylerinin kontrol altına alınması ve sıkı kontrolü, vücut kitle indeksinin azaltılması, diyabet hastalığı, obezite ve obezite ile ilişkili metabolik sendromun tedavisinde önemli kilit noktalar. Bu önlemler aynı zamanda artmış kanser görülme riskini de azaltıyor.

3. Egzersiz ve kilo kaybı

Fiziksel olarak aktif olun. Diyabetli hastaların düzenli egzersiz yapmaları, diyet önerilerine uymaları, obezitesi olan hastaların kilo vermesi ve düzenli doktor kontrollerine gitmeleri, diyabet hastalığının seyrinde görülen kanser dahil bir çok komplikasyonun görülme sıklığını azalttığı çok iyi biliniyor. Uzmanlar genel kanser riskinin en aza indirilmesi için hayat boyu sağlıklı bir kiloyu korumanız gerektiğini belirtiyor. Kilonuz fazlaysa vermeye çalışın. Kilo verip bunu koruyabilenlerde daha az kanser görüldüğüne dair geniş çapta kanıt bulunmasa da, araştırmalar kanser çalışmalarında yeterli ölçüde kilo verenleri destekleyici yönde.

Araştırmalar ne diyor?

diyabet-ve-kanser-4Bu konuda yapılan son araştırmalara göre; yüksek gelirli ülkelerde artmış vücut kitle indeksi olan popülasyonda kanser görülme sıklığı yüzde 4 ile yüzde 6 iken az gelişmiş ülkelerde bu oran yüzde 1 ile yüzde 2 arasında. Obezitenin aynı zamanda kanser sonucu ölümlerde de artmış bir risk getirdiği ortaya konuyor. Bunun yanı sıra hem tedaviye yanıt alınması hem de yan etki görülme sıklığı kötü glisemik kontrolü olan hastalarda, iyi glisemik kontrollü hastalara göre daha kötü. Yüksek Hba1c (üç aylık ortalama kan şekeri göstergesi) düzeyi olan hastalarda gerek kanser görülme sıklığında artış gerekse tedaviye verilen kötü cevap ile ilişkili olduğu son yapılan çalışmalarda gösteriliyor.
“Avustralya’da yapılan ve 953382 diyabetli hastayı kapsayan geniş bir araştırmada, görülme riski en fazla olan kanserler pankreas, karaciğer, endometriyum (rahim), böbrek, safra kesesi ve bazı kronik lösemiler olarak bulunmuştur. Bununla beraber diyabetiklerde pankreas kanseri riskindeki artış, yanıltıcı olabilir. Çünkü pankreas kanseri kan şekerini yükseltebilen bir hastalıktır. Bu nedenle pankreas kanseri, en az 5 yıldır diyabetik olan bir hastada gelişmişse diyabetle bağlantılı gibi düşünülebilir.”

4. Doğal beslenme

diyabet-ve-kanser-6Dünyada işlenmiş gıda tüketimini en aza indirip doğal beslenmeye yönelenlerin daha az kanser riski taşıdığı biliniyor. Aynı şekilde düşük glisemik indeksli besinler yönünden zengin bir diyetin de kanserden korunmada makul etkileri olduğu biliniyor. Kırmızı eti azaltın. Bu durum yağsız kırmızı et için de geçerli. Tavuk veya hindi etinden yapılmış olsa bile salam, sosis, sucuk gibi işlenmiş etlerin kanserle bağlantısı; tuzlanma, füme, kurutulma işlemleri ve nitrat katkıları nedeniyle hazırlanma ve paketlenme dönemleriyle ilişkili. Daha çok meyve, sebze, baklagil, fasulye, tam tahıl ve besinsel lifle beslenmeye yönelik yavaş ve ısrarlı değişimlere geçiş yapın. Şekerli gıda ve içecekler, kırmızı et ve işlenmiş etlerden kaçının. Sağlıklı kiloya kavuşup bunu korumak için en önemli konu porsiyon ölçüsü denetimidir.

diyabet-ve-kanser-55. Sigarayı hemen bırakın

Sigara içmek özellikle akciğer olmak üzere mesane, böbrek, pankreas ve karaciğer gibi birçok kanser riskini artırıyor. Sigara aynı zamanda diyabete yakalanmak için de bir risk faktörü.

6. Kolesterol ve tansiyonu da hedef alın

Glikoz, tansiyon ile iyi ve kötü huylu kolesterol düzeylerini sürekli kontrol altında tutmaya çalışarak insülin direnci, insülin fazlası ve kan şekeri yüksekliği gibi kanser oluşturabilen etkileri en aza indirgeyebilirsiniz.

7. Derin nefes alın

Bu yapılması gerekenler listesine takılıp kendinizi bunaltmayın. Teker teker ilerleyebilirsiniz. Bir değişimi sağlamak diğerine yardımcı olur. Bol sebze ve meyve tüketip sağlıklı beslenerek de kilo verebilirsiniz. Kilo verince kan şekeri düzeyi dengelenir böylece daha az ilaç kullanmanız gerekecektir. Derin bir soluk alarak sağlıklı yaşamaya girişin.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.